I whakaputahia tēnei atikara e Te Kukupa.
#TĀTARITANGA. He nui ngā kōrero e rere ana i te takiwā ō Te Tai Tokerau mō te rautaki tika hei whai mā te tangata ka pōti i ngā kōwhiringa nui ka tū a te Noema.
Ko ētahi e mea ana me pōti mō ngā pāti ririki e tokomaha atu ai ngā Māori ka whai wāhi atu ki te whare Pāremata.
Kia rangahau i ngā kōwhiringa kua taha atu, e mārama ana te kite, he iwi kerewa te iwi Māori. E mea ana ahau, ehara mā te tohutohu i tō tātou iwi e tika ake ai. Kua tika kē.
Ko te wā iāianei ki ngā pāti me ngā kaitono, he aha te perene, te whakakitenga hoki hei whāinga mā ngā iwi o Te Tai Tokerau?.
E kitekite ana i tēnā, i tēnā e aruaru ana kia noho atu hei mema o Pāremata mō te rohe, ka mutu, e mea ana ngā kaitono me pōti hei whakakahore i te kāwangatanga nei heoi anō, e tatari tonu ana te rohe ki te perene, te whakakitenga hoki.
Heoi, kia tirotiro tātou ki ngā tāngata e tū ana me ngā pāti ka tono hei māngai o te rohe nei, ka nui te rerekē o tēnā, o tēnā.
Ko tāku e kī ake nei me arotake i ngā painga me ngā mea kāore i te tino pai.
Te Pāti Reipa:
Mō Te Pāti Reipa ko Willow-Jean Prime, he minita o mua mō Te Papa Atawahai me ngā rangatahi. Ko ia te kaikōrero mō ngā take tamariki, me ngā take whakahīato ora. Ehara ia i te tauhou ki ēnei mahi.
I tērā nohoanga i riro i te pāti Reipa te nuinga o ngā tūru i te whare, he nui te mana. Hakoa rā, kīhai rātou i whakaū i te Tiriti, te hanga nei kua kaha atu te tohe mō te Tiriti i te āpitihana i tā ngā mahi i oti i a rātou i te kāwanatanga.
Pai: Tahi anō a Willow-Jean ka tuku i tētahi pire ā mema e whakakaū anō ai i te Tiriti ki ngā poari o ngā kura.
Kāore i te pai: Kāore anō te pāti kia puta i ngā kaupapa here, e mea ana rātou ka puta a muri mai i te putanga o te tahua pūtea, heoi e poto haere ana te wā.
Te Pāti Kākāriki:
Ko Hūhana Lyndon te kaitono mō Te Pāti Kākāriki. E mea ana ngā kōrero, ko Huhana te kanohi kitea o te rohe. Ka mutu hakoa kotahi nahe te nohoanga pāremata ki a ia, kua roa nei a Huhana e tae atu ana ki ngā kaupapa huhua o te kainga.
Kua whakapau kaha te pāti ki te kuhu atu ki te kāwanatanga, hakoa tēnā, ruarua noa iho nei ngā wā kua eke rātou ki taua taumata me te mea nei i aua ekenga kīhai i tutuki i a rātou te nuinga o ngā whāinga i kōrerohia.
Pai: Kua kī taurangi atu te pāti ka whakakahore rātou i ngā panonitanga e whakaiti ana i Te Tiriti o Waitangi.
Kāore i te pai: Kāore anō te pāti kia riro i tētahi tūru Māori, ka pakeke pea te huri o te tai.
Te Pāti o Te Tai Tokerau:
Ko Mariameno Kapa-Kingi te wahine tuatahi i te tūranga, ka mutu kua roa nei ia e mahi tahi ana me ngā whānau o Te Taitokerau i ngā take whare, te tiaki tamariki me ngā mahi whakawhanake hapori. Kua kotahi nohoanga nahe nei te roa o tana noho i te tūranga.
He tauhou te pāti, ka mutu i puta mai i te raruraru me Te Pāti Māori. He whakautu ki te taupatupatu ki waenganui i a Kapa-Kingi me te whānau Tamihere. Kāore anō te pāti kia kōrero mō te ara e tutuki ai ō rātou whāinga.
Pai: Ka aro pū te pāti ki Te Tai Tokerau
Kāore i te pai: Ko te mate kē ia kāore anō te pāti kia whakarite i ā rātou kaupapa here, nā reira kāore te mārea e mātau ana ki ngā whāinga matua ka aruhia.
Te Pāti Māori:
Kua tū te ringa o Aperahama Edwards, he tauhou ki te rēhi erangi ehara ia i te tauhou ki te ao tōrangapū. Kua roa nei ia e mahi nui ana e whanake ai ngā iwi me ngā hapū o Te Tai Tokerau. Kua puta te kupu tautoko o Hone Harawira mō Edwards.
Tokorua ngā mema o Te Tai Tokerau kua whakarere i Te Pāti Māori. Te tuatahi ko Harawira, te tuarua ko Kapa-Kingi. He nui hoki ngā taupatupatu me ngā kōrero mō ngā whakahaere o te pāti, ko ētahi e mea ana he pīrau kei roto.
Pai: Kua kī taurangi atu te pāti ka whakakahore rātou i ngā panonitanga e whakaiti ana i Te Tiriti o Waitangi.
Kāore i te pai: Kua memeha te tautoko mō te pāti i te rohe nei. Me nui ngā mahi e whakapono ai ngā iwi ki te pāti.
Anō ki au kotahi nahe te rautaki tika, ko te puta atu ki te pōti. Hei aha ngā tohutohu o ētahi e mea ana me pēnei, me pēnā, me pērā.
Ko tāku, pānui i ngā kaupapa here e mātau ai koe ki o rātou aronga, kia kite ko wai mā ngā tāngata tika hei kawe atu i tō reo ki te whare Pāremata anō hoki. Kei a koe te tikanga.
Heoi, mō te rautaki ki te whakatikatika i te kāwanatanga, ko taua haepapa ka tau ki ngā pokohiwi o ngā pāti me ngā kaitono tonu. Ko tāku ki a rātou, whakaritea mai he perene. Kua nui kē ngā tono a ngā iwi ki ngā komiti, ngā tūnga, ngā tohe, aha atu, aha atu.
Whakaatu mai i ngā kaupapa here ka mutu me oati ki te whakamana i Te Tiriti o Waitangi.
