Nō te rangi nei puta ai te karere a te whānau, me Te Kōhanga Reo e kī ana, i mate te kuia mōrehu o Ngāti Porou, o Ngāti Kahungunu, o Ngāpuhi, a Kahurangi Iritana Tāwhiwhirangi i te Rāhoroi. I korowaitia ia ki te aroha o tōna whānau, o āna mokopuna nōnā i te kāinga.
I whānau mai ia i Wharekahika, i Te Tai Rāwhiti. I pakeke ia i raro i ngā mātāpono o ōna tūpuna mātua, ā, i kuraina ia ki Te Kāreti o Hukarere. I puta tōna ihu i te Wānanga Kura Māhita o Te Whanganui-a-Tara, ko te tīmatanga o ana mahi i te ao mātauranga, tana koha nui ki te ao Māori.
Te pou o te Kōhanga Reo
Nō te tau 1982 i whakamānuhia te kaupapa o Te Kōhanga Reo. Ko Kahurangi Iritana tētahi o ngā toki whakairo i te kaupapa. Nā te toihau o te Tari Māori o taua wā, nā Kara Puketapu ia i tono.
I toko ake te whakaaro ki roto i a ia kia kotahi atu ki ngā whānau, hei tāna, koirā te ara e ora ai te reo Māori. Na wāi rā, ka tū ngā kōhanga reo puta noa i te motu.
I tētahi uiui ki a Whakaata Māori i te tau 2020, nā Kahurangi Iritana te kī, e rima mano tāra noa iho te pūtea i whāngaihia ki te kaupapa i tōna whakarewanga. Ahakoa ngā kongakonga, he toru rau kōhanga reo i whakatūria i ngā tau e toru whai muri mai i te aonga ake o te kaupapa.
He toa whawhai ia mō te oranga tonutanga o te iwi Māori. Nō ngā tau tata nei, tae atu ai ia ki mua i te aroaro o Te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi ki te tohe i ngā kaupapa here a te kāwanatanga.
Nō te tau 2020, i kōkirihia te kerēme ki Te Rōpū Whakamana i Te Tiriti, ko Whānau Ora te take. I riro mā rātou ko Kahurangi Tariana Turia, ko Kahurangi Naida Glavish, ko Lady Tureiti Moxon rātou ko Merepeka Raukawa Tait ngā tohe e tuku.
Ko tā rātou i taua wā, ahakoa te piki o ngā pūtea i tukuna ki Whānau Ora i te tahua pūtea o te tau 2019, ko taua pikinga pūtea i tāpuia e te kāwanatanga mā ngā kaupapa kei waho atu i te mana whakahaere o Whānau Ora.
Ki Te Poho o Rāwiri tangihia ai te taonga o te mate
E ai ki te whānau, ā te pō nei ka hikina te tūpāpāku o Kui Iritana, ka kawea ki te marae o Te Poho o Rāwiri i Tūranga.
Hei te Taite ka kawea ia ki te marae o Rāhui, i Tikitiki, Te Tai Rāwhiti.
Hei te Paraire ka tākina ngā karakia whakamutunga, ā, ka haria ia ki te tapu o Porourangi Tawhiwhirangi urupa tanumia ai ki ōna kārangatanga maha.
E kui, hoki ki ō nui i te pō. Waiho mai i tō iwi Māori e tangi ai, mihi ai, poroporoaki ai ki a koe, otirā, ki a koutou. Ko ō mahi nui i te ao nei ka titia ki ngā ngākau o tēnā, o tēnā. Moe mai rā i te aroha o te iwi.
